Nietolerancje pokarmowe

Na świecie dostępne są tysiące gatunków zwierząt i roślin stanowiących pożywienie człowieka. Tymczasem spożywamy codziennie to samo: 1-2 gatunki zbóż, 2-3 gatunki mięsa, 1-2 gatunki ryb, kilka gatunków warzyw i owoców, jajka i nabiał. Co więcej, bombardujemy się żywnością przetworzoną, antybiotykami w mięsie, jajach i nabiale, metalami ciężkimi w rybach, pestycydami i nawozami sztucznymi w zbożach, warzywach i owocach, spożywamy sztuczne słodziki, barwniki, aromaty, konserwanty.

W rezultacie nasze ciało musi codziennie spotykać się z tymi samymi substancjami – a nie jest do tego stworzone, ponieważ zaprogramowane zostało do diety nieprzetworzonej i urozmaiconej. Nasz organizm zaczyna traktować pokarm jak intruza – wysyła przeciwko niemu armię cząsteczek, które mają za zadanie pozbyć się wroga. Na krótki czas ta obrona działa, jednak po pewnym czasie nasz organizm może przestać dawać sobie radę. Wystarczy infekcja, antybiotykoterapia, stres czy podróż, aby doszło do przerwania tzw. bariery jelitowej – wówczas niepożądane składniki pokarmowe dostają się z jelit do krwiobiegu i wędrują po całym organizmie.

Wyszukują sobie miejsca dla zagnieżdżenia się – u każdego człowieka to miejsce będzie inne. Dlatego też u niektórych pojawią się wzdęcia czy choroby zapalne jelit, u innych choroby neurologiczne, u jeszcze innych zaatakowane będą stawy, u kolejnych tarczyca czy skóra. Jedyną możliwością pozbycia się problemu na stałe jest zahamowanie reakcji – eliminacja nietolerowanego pokarmu do czasu całkowitej odbudowy bariery jelitowej.

Mechanizmy niepożądanego wpływu pokarmu na stan zdrowia

Najbardziej oczywistym mechanizmem wpływu pokarmu na stan zdrowia człowieka jest alergia pokarmowa. Przebieg reakcji jest natychmiastowy i ostry: pojawia się wysypka, pokrzywka, duszność, obrzęk oczu, katar a nawet wstrząs anafilaktyczny. Spośród wszystkich alergenów pokarmowych najbardziej niebezpieczne są orzechy, seler, ryby, skorupiaki, czekolada, jajka, niektóre owoce. Alergia pokarmowa nie jest jednak powszechną bolączką.

Kolejnym typem reakcji pomiędzy pokarmem a stanem naszego zdrowia jest nietolerancja pokarmowa. Występuje, gdy nasz organizm nie potrafi metabolizować (czyli rozkładać ze związków złożonych obecnych w produkcie spożywczym do związków prostych możliwych do wchłonięcia w jelitach) pożywienia. Przykładem jest nietolerancja laktozy (cukru mlecznego). Jelita niektórych osób nie wytwarzają enzymu laktazy trawiącego laktozę. Efektem są choćby wzdęcia po spożyciu mleka. Innym rodzajem nietolerancji jest choroba trzewna (celiakia) – organizm nie potrafi strawić obecnego w zbożach glutenu, czego skutkiem mogą być dolegliwości brzuszne, osteoporoza czy anemia.

Najpowszechniejszym mechanizmem wpływu pożywienia na zdrowie jest nadwrażliwość pokarmowa. Nie jest to ani alergia, ani nietolerancja. Nadwrażliwość związana jest z nieszczelnością jelit – wówczas cząsteczki pokarmu dostają się do krwi. Organizm traktuje je jak intruza i produkuje białe krwinki mające za zadanie pozbycie się wroga. Skutkiem ubocznym jest stan zapalny. Umiejscawia się on w najsłabszym narządzie (a u każdego ten narząd będzie inny, gdyż każdy z nas jest indywidualnym organizmem). Objawy pojawiają się po dłuższym czasie – kilku godzinach a nawet dniach (np. pokrzywka, wzdęcia, ból głowy). Bywa i tak, że objawów w ogóle nie zaobserwujemy, a przewlekły i nieleczony stan zapalny spowoduje chorobę autoimmunologiczną (np. nieswoiste zapalenie jelit, choroby tarczycy, niepłodność, zapalenie stawów, nowotwór).