Blog

Niebezpieczne pożywienie . Czy twój pokarm cię zatruwa? Objawy nietolerancji pokarmowej

„Co dla jednych jest pokarmem, dla innych może być trucizną” –  to znane przez wieki powiedzenie, tak prawdziwe we współczesnym świecie, które stwierdza, że ​​każdy człowiek reaguje w różny sposób na spożywanie tych samych pokarmów.  Przykładowo niektórzy traktują orzeszki ziemne jako znakomitą przekąskę miedzy posiłkami i spożywają je regularnie, podczas gdy dla osób z nadwrażliwością lub alergią na ten produkt, zaledwie powiew proszku orzechowego może stanowić sytuację zagrażającą życiu. Na szczęście, niewielka część ludności musiała się kiedykolwiek przejmować tak skrajną reakcją na żywność. Zaskoczeniem może być jednak fakt, że co najmniej u 40% populacji w trakcie życia wystąpi jeden lub więcej epizodów nadwrażliwości na żywność. Mogą one powodować objawy o różnym stopniu dolegliwości, które nie są często świadomie utożsamiane  z konkretnym pokarmem jako ich źródłem.

Istnieje coraz więcej dowodów, że nadwrażliwości  pokarmowe są bardziej powszechne , a także mają szerszy i bardziej zróżnicowany wpływ na nasze zdrowie, niż wcześniej przypuszczano.  Wiele z objawów nadwrażliwości na pokarmy, w tym wymioty, biegunka, zaparcia, egzema, wysypki skórne, świszczący oddech i katar, są związane z nieprawidłową  reakcją na konkretne produkty spożywcze lub dodatki do żywności.  Jednak nadwrażliwości na pokarmy  mogą również powodować zmęczenie, wzdęcia, zmiany nastroju, nerwowość, migreny, bóle głowy i zaburzenia odżywiania. Te objawy są rzadziej związane z konsumpcją żywności. Badania kliniczne dowodzą, że nadwrażliwość pokarmowa może również zwiększyć nasilenie objawów reumatoidalnego zapalenia stawów, astmy i innych chorób uważanych za niezwiązane z dietą pacjenta.

Czym więc są nietolerancje i nadwrażliwości pokarmowe i jaki maja wpływ na zdrowie człowieka?

Alergie pokarmowe, nadwrażliwość na pokarmy i nietolerancja pokarmowa są terminami używanymi zamiennie, często w niewłaściwy sposób. W istocie, w kręgach naukowych i medycznych trwa debata, jak prawidłowo definiować i używać tych trzech pojęć. Wydaje się, że najbardziej właściwe jest używanie terminów: „alergia pokarmowa” w odniesieniu do reakcji IgE zależnych (rekcja wziewna, skórna), „nietolerancja pokarmowa” – do niedoborów enzymatycznych (brak enzymów trawiących np. laktazy co powoduje brak możliwości trawienia cukru mlecznego laktozy), a „nadwrażliwość pokarmowa” do wszelkich opóźnionych reakcji pokarmowych IgE niezależnych i nie wynikających z niedoborów enzymatycznych. Należy pamiętać, że niekorzystne reakcje na pokarmy mogą mieć również podłoże farmakologiczne (nikotyna, kofeina) lub toksyczne (np. toksyny ryb).

Opóźnione reakcje pokarmowe nadwrażliwości manifestują się na wiele różnych sposobów i mogą dotyczyć dowolnego organu wewnętrznego (wszędzie, gdzie przepływa krew). Objawy mogą się pojawić od 45 minut do 3 dni po spożyciu i są zależne od ilości zjedzonego pokarmu. Opóźnienie symptomów oraz zespół złożonych mechanizmów czyni z nich wyjątkowo trudny do rozwiązania problem, niezależnie od stosowanych metod diagnostycznych. W związku z tym, nadwrażliwość pokarmowa często pozostaje niezdiagnozowana lub zdiagnozowana nieprawidłowo. Zastosowane leczenie przynosi zwykle tymczasową ulgę, która maskuje objawy zamiast usuwać przyczyny problemów. Nadwrażliwości pokarmowe dotykają ponad 40% społeczeństwa.

Pojawiły się doniesienia, że negatywna reakcja na żywność wiąże się nie tylko z pobudzeniem układu odpornościowego, ale ma także wpływ na zdrowie całego przewodu pokarmowego.  Rola przewodu pokarmowego, który obejmuje obszar przełyku, żołądek i jelita, polega na trawieniu i  wchłanianiu pokarmu przez organizm w kontrolowany sposób. Kiedy jest zdrowy i działa skutecznie, układ pokarmowy zapewnia skuteczną barierę ochronną przeciwko wielu czynnikom  wnikającym do wnętrza organizmu  wraz z  pożywieniem i pozwala na wchłonięcie określonych cząsteczek pokarmowych w określonych miejscach, w określonym czasie. Problem pojawia się, gdy na skutek różnych mechanizmów zostaje zaburzona flora bakteryjna, a w obrębie wyściółki jelita powstaje stan zapalny i uszkodzenia. Powstają nienaturalnie duże odstępy między komórkami ścian jelita, które umożliwiają niestrawionym resztkom pokarmowym, toksynom, bakteriom, grzybom i innym mikroorganizmom przedostać się do sterylnego krwiobiegu.  W konsekwencji powstaje reakcja systemu odpornościowego i  stan zapalny organizmu.

Jakie są objawy nadwrażliwości na pokarmy?

Wysokie stężenie  uwolnionych mediatorów prozapalnych i utrzymujący się, przewlekły stan zapalny mogą przyczynić się do wywoływania dolegliwości i chorób, a także nasilać te już zdiagnozowane.

 

Najczęściej spotykane objawy nadwrażliwości pokarmowej to:

Zaburzenia trawienne: Wzdęcia, wzdęcia z oddawaniem wiatrów, mdłości, zgaga, zaparcia, biegunka, swędzenie odbytu, skurcze brzuszne.

Zmęczenie fizyczne lub psychiczne: Szczególnie po posiłku lub po „dobrze przespanej nocy”

Nieunormowana waga:  Obrzęk lub zatrzymywanie wody, tendencja do wahania masy ciała, problemy z obniżeniem masy ciała nawet, gdy uważasz, co jesz i liczysz kalorie.

Niepohamowany apetyt: Żądza słodyczy i oczyszczonych węglowodanów.

Alergiczne „podbite” oczy: Podkrążone oczy, opuchnięte oczy, worki pod oczami.

Nadmierne wydzielanie śluzu: Chronicznie przekrwiony nos, wyciek z nosa, nadmierna wydzielina śluzowa z dróg oddechowych, częste wydmuchiwanie nosa, zatkane lub swędzące uszy.

Chroniczny ból: Migrena lub inne bóle głowy, bóle mięśniowe, bóle stawowe.

Zaburzenia snu: Senność w dzień, bezsenność w nocy.

Objawy emocjonalne: Nagłe zmiany nastroju, rozdrażnienie bez widocznych powodów, nadaktywność, trudności w koncentracji, niewytłumaczalne lęki lub depresje.

Badania naukowe wykazały, że u ludzi z nadwrażliwością pokarmową, którzy zidentyfikowali i wyeliminowali z diety reaktywną żywność, nie tylko nastąpiło wyciszenie lub znaczące obniżenie nasilenia odczuwanych dolegliwości, ale także obniżyli oni masę swojego ciała i w wielu przypadkach osiągnęli przyrost masy mięśniowej. Z wyników badań wynika, że nadwrażliwość pokarmowa wywołuje problemy z utrzymaniem prawidłowej masy ciała poprzez:

  • Zatrzymywanie wody. Kilkukilogramowe wahania masy ciała są typowe dla opóźnionej alergii pokarmowej. Zatrzymywanie wody w organizmie jest próbą zneutralizowania efektu uwalniania przez leukocyty mediatorów prozapalnych.
  • Nieprawidłowy metabolizm tłuszczu. Pewne związki chemiczne (mediatory stanów zapalnych) bezpośrednio wpływają na metabolizm tłuszczu. Jeden z nich, prostaglandyna E2, hamuje zdolność organizmu do prawidłowej gospodarki tłuszczowej (lipoliza) i w rezultacie pozwala uwolnić organizm od nadmiaru tłuszczu.
  • Nałóg jedzenia i apetyt. Osoby cierpiące z powodu nadwrażliwości pokarmowych są często uzależnione od pokarmów, na które są uczuleni. Mają oni zwykle niepohamowany apetyt, który jest zaspokajany podczas jedzenia i stwarza chwilowe wrażenie lepszego samopoczucia, a tym samym łagodzi nieprzyjemne objawy fizyczne i psychiczne. Istnieje teoria o reakcji organizmu na substancje uwalniane z komórek odpornościowych, które to podnoszą poziom określonych hormonów i neurotransmiterów i powodują przejściowe zaburzenie równowagi biochemicznej. Organizm, zmuszony do znalezienia drogi przywrócenia równowagi, pożąda słodkiego pokarmu w postaci cukrów prostych i innych węglowodanów, wytwarzając cykl, który prowadzi do przekroczenia ilości konsumowanych kalorii lub niekontrolowanego jedzenia.

Czy cierpisz z powodu opóźnionych reakcji alergicznych?

Terapia nadwrażliwości pokarmowej rozpoczyna się od określenia pokarmowych czynników spustowych oraz wywołujących nadwrażliwość dodatków do żywności, a następnie stosuje się formy eliminacji szkodliwych produktów – dieta eliminacyjna lub dieta rotacyjna. Wprowadzenie jakichkolwiek zmian w dotychczasowym sposobie żywienia powinno odbywać się pod nadzorem i przy współpracy z doświadczonymi specjalistami – lekarzami medycyny żywienia i dietetykami.

Literatura

Brostoff J, Challacombe S, Food Allergy and Intolerance, Saunders Ltd.; 2 edition (August 9, 2002), ISBN-13: 978-0702020384

Coombes J.L., Powrie F.: Dendritic cells in intestinal immune regulation. Nat. Rev. Immunol., 2008; 8: 435-446

Helm RM, Burks AW. Mechanisms of food allergy. Current Opin Immunol. 2000;12:647-653.

Kniker WT, .Immunologically mediated reactions to food: state of the art. Ann Allergy. 1987 Nov;59(5 Pt 2):60-70. Review PMID: 2961292

Pasula, Mark J.;  Puccio, Sammy G.;  Multiple Pathogenic Mechanisms in Food Sensitivity Reactions In-Vitro.  4th International Symposium on Immunological and Clinical Problems of Food Allergy. Milan, Italy: Nov 5-9, 1989

Pope RM, Kniker WT, Talal N, Dauphinee M., Delayed type hypersensitivity in patients with rheumatoid arthritis.,  J Rheumatol. 1993 Jan;20(1):17-20.   PMID: 8441153

Sicherer SH. Manifestations of food allergy: evaluation and management. Am Fam Phys. 1999;59(2):415-24, 429-430.

Taylor SL, Hefle SL. Food allergies and other food sensitivities: A publication of the Institute of Food Technologists’ Expert Panel on Food Safety and Nutrition. Food Tech. 2001;55(9):68-83.

www.leap.pl

www.nowleap.com